Decyzja o montażu instalacji fotowoltaicznej to inwestycja na wiele lat. Zanim jednak na nieruchomości pojawią się panele fotowoltaiczne, trzeba odpowiedzieć na jedno z najważniejszych pytań: gdzie je zamontować? Najczęściej wybór sprowadza się do dwóch rozwiązań – fotowoltaiki na dachu budynku oraz instalacji fotowoltaicznej na gruncie.
Oba warianty mogą zapewnić wysoką produkcję energii i pozwolić ograniczyć ilość energii elektrycznej pobieranej z sieci. Nie istnieje jednak jedno rozwiązanie, które będzie najlepsze w każdym przypadku. Znaczenie mają między innymi konstrukcja i orientacja dachu, dostępna powierzchnia działki, zacienienie, planowana moc instalacji, możliwości techniczne nieruchomości oraz sposób jej użytkowania.
Fotowoltaika na dachu czy na gruncie? W tym artykule porównujemy najważniejsze zalety i ograniczenia obu metod, aby ułatwić wybór miejsca montażu instalacji fotowoltaicznej.
Fotowoltaika na dachu – kiedy warto zdecydować się na takie rozwiązanie?
Montaż paneli fotowoltaicznych na dachu jest jednym z najczęściej stosowanych sposobów wykonywania instalacji PV przy domach jednorodzinnych, budynkach gospodarczych oraz obiektach firmowych. Wykorzystuje powierzchnię, która w większości przypadków nie pełni innych funkcji, dzięki czemu instalacja nie ogranicza przestrzeni dostępnej na działce.
Dach może być bardzo dobrym miejscem dla modułów fotowoltaicznych, pod warunkiem że posiada odpowiednią powierzchnię, konstrukcję i ekspozycję na promieniowanie słoneczne. Znaczenie ma także jego orientacja względem stron świata oraz kąt nachylenia.
Wbrew częstemu przekonaniu panele fotowoltaiczne nie muszą być skierowane wyłącznie idealnie na południe. Bardzo dobre rezultaty można osiągać również w przypadku dachów skierowanych na południowy wschód lub południowy zachód. W określonych sytuacjach korzystnym rozwiązaniem może być także instalacja wschód-zachód, szczególnie gdy zależy nam na bardziej równomiernej produkcji energii w ciągu dnia.
Dużą zaletą fotowoltaiki dachowej jest oszczędność miejsca. Dotyczy to szczególnie właścicieli mniejszych działek, na których każdy metr powierzchni ma znaczenie. Moduły znajdują się ponad przestrzenią użytkową, dzięki czemu ogród, podjazd czy teren wokół firmy pozostają dostępne do innych zastosowań.
Instalacja dachowa może być również mniej widoczna z poziomu gruntu i dobrze wpisywać się w bryłę budynku. Przy prawidłowo zaprojektowanej konstrukcji system montażowy jest dopasowany do rodzaju pokrycia dachowego oraz rozmieszczenia modułów.
Kluczowe jest jednak wcześniejsze sprawdzenie stanu technicznego dachu. Montaż instalacji na pokryciu wymagającym w niedalekiej przyszłości wymiany może prowadzić do konieczności czasowego demontażu modułów podczas remontu. Z tego względu przed wykonaniem instalacji warto ocenić zarówno pokrycie dachowe, jak i możliwości bezpiecznego zamocowania konstrukcji.
Profesjonalny montaż instalacji fotowoltaicznych powinien więc rozpocząć się od analizy warunków technicznych nieruchomości, a nie od przypadkowego rozmieszczenia modułów na dostępnej powierzchni.
Instalacja fotowoltaiczna na gruncie – dla kogo będzie dobrym wyborem?
Fotowoltaika na gruncie jest alternatywą dla montażu modułów na budynku. Rozwiązanie to może być szczególnie korzystne, gdy dach ma niewystarczającą powierzchnię, nieodpowiednią orientację, skomplikowaną konstrukcję albo znajduje się w miejscu silnie zacienionym.
Panele montowane na gruncie umieszcza się na specjalnej konstrukcji wsporczej zakotwionej w podłożu. Dzięki temu możliwe jest dobranie położenia instalacji w dużej mierze niezależnie od konstrukcji istniejącego budynku.
To jedna z największych przewag fotowoltaiki gruntowej. Projektant może zaplanować ustawienie modułów w taki sposób, aby jak najlepiej wykorzystać dostępne warunki terenowe oraz ekspozycję na słońce.
Instalacje gruntowe są często stosowane na większych działkach, terenach należących do gospodarstw rolnych, przy przedsiębiorstwach posiadających wolną przestrzeń oraz w sytuacjach, gdy planowana moc systemu jest większa niż możliwości montażowe dachu.
Fotowoltaika na gruncie może być także łatwiejsza w zakresie późniejszego dostępu serwisowego. Instalator nie musi wykonywać większości prac na wysokości, a kontrola konstrukcji, przewodów czy modułów jest prostsza. W zależności od lokalizacji łatwiejsze może być również usuwanie zabrudzeń lub roślinności pojawiającej się wokół instalacji.
Trzeba jednak pamiętać, że instalacja PV na gruncie zajmuje część działki. Należy więc uwzględnić nie tylko miejsce zajmowane przez samą konstrukcję, lecz również odpowiednią odległość od elementów mogących powodować zacienienie.
Drzewa, budynki, ogrodzenia, słupy oraz inne obiekty mogą wpływać na uzyski energetyczne. Istotne jest także przewidzenie przyszłych zmian w otoczeniu. Niewielkie obecnie drzewo za kilka lub kilkanaście lat może stać się źródłem znacznego zacienienia modułów.
Z tego powodu decyzja o lokalizacji instalacji gruntowej powinna wynikać z analizy całej nieruchomości, a nie wyłącznie z dostępności pustego fragmentu działki.
Fotowoltaika na dachu czy na gruncie – porównanie kosztów i montażu
Koszt instalacji fotowoltaicznej zależy przede wszystkim od jej mocy, zastosowanych komponentów, warunków montażowych oraz zakresu niezbędnych prac. Sama lokalizacja modułów również może wpływać na ostateczną cenę inwestycji.
W przypadku instalacji dachowej wykorzystuje się konstrukcję budynku jako podstawowe miejsce montażu. Konieczne jest jednak dobranie odpowiedniego systemu mocowania do rodzaju dachu.
Inaczej wykonuje się instalację na blasze, inaczej na dachówce ceramicznej czy betonowej, a jeszcze inaczej na dachu płaskim. Znaczenie mają również wysokość budynku, dostęp do połaci oraz stopień skomplikowania dachu.
Instalacja gruntowa wymaga zastosowania niezależnej konstrukcji wsporczej. Dochodzą więc elementy związane z jej posadowieniem oraz przygotowaniem miejsca. Niekiedy konieczne jest również wykonanie dłuższych tras kablowych prowadzących od modułów do pozostałych elementów instalacji.
Nie oznacza to jednak, że montaż paneli na gruncie zawsze musi być mniej opłacalny. Jeżeli dach posiada wiele załamań, kominów, okien dachowych czy zacienionych fragmentów, odpowiednio ustawiona instalacja gruntowa może zapewniać znacznie większą swobodę projektową.
Porównując koszty, warto więc analizować nie tylko cenę samego montażu, ale również przewidywaną produkcję energii w całym okresie użytkowania systemu.
Najtańsza lokalizacja nie zawsze będzie najbardziej korzystna. Jeśli niewielka różnica w kosztach pozwala uzyskać lepszą ekspozycję modułów i zwiększyć produkcję energii przez kolejne lata, może mieć to istotny wpływ na ekonomię całej inwestycji.
Dlatego przy wyborze miejsca instalacji warto brać pod uwagę zarówno koszt początkowy, jak i długoterminową efektywność systemu.
Wydajność fotowoltaiki na dachu i na gruncie – gdzie panele produkują więcej energii?
Samo umieszczenie paneli na dachu lub gruncie nie przesądza jeszcze o wydajności instalacji. O ilości produkowanej energii decyduje kombinacja wielu czynników.
Najważniejsze są ekspozycja na promieniowanie słoneczne, orientacja modułów, kąt ich ustawienia, zacienienie, temperatura pracy, właściwy dobór urządzeń oraz prawidłowe wykonanie całego systemu.
Dobrze ustawiona instalacja dachowa może osiągać bardzo wysoką efektywność. Jeżeli dach posiada odpowiednią orientację, dużą niezacienioną powierzchnię i korzystny kąt nachylenia, montaż na gruncie nie musi przynosić istotnej przewagi.
Sytuacja zmienia się, gdy geometria dachu narzuca mniej korzystne warunki. Instalacja gruntowa daje większą swobodę w ustawieniu modułów, dlatego w części przypadków można uzyskać lepsze nasłonecznienie.
Znaczenie ma również wentylacja paneli. Moduły fotowoltaiczne wraz ze wzrostem temperatury mogą pracować z nieco niższą sprawnością. Konstrukcje gruntowe zapewniają zwykle swobodny przepływ powietrza zarówno nad, jak i pod panelami. W przypadku prawidłowo wykonanych instalacji dachowych również zachowuje się przestrzeń umożliwiającą wentylację modułów.
Ważniejszym problemem od samej lokalizacji jest najczęściej zacienienie. Nawet dobrze zorientowana instalacja może osiągać słabsze wyniki, jeżeli część paneli regularnie znajduje się w cieniu.
Na dachach źródłem zacienienia mogą być kominy, lukarny, anteny, sąsiednie budynki lub drzewa. W przypadku instalacji gruntowej podobny wpływ mogą mieć drzewa, zabudowania i elementy infrastruktury znajdujące się wokół działki.
Projektowanie fotowoltaiki powinno więc uwzględniać przebieg cienia w różnych porach dnia i roku. To właśnie szczegółowa analiza lokalizacji pozwala zdecydować, czy korzystniejsza będzie fotowoltaika na dachu, czy fotowoltaika na gruncie.
Zalety i wady fotowoltaiki dachowej oraz gruntowej
Obydwie metody mają swoje mocne strony, dlatego wybór należy dopasować do konkretnego budynku i potrzeb jego użytkowników.
Fotowoltaika na dachu pozwala przede wszystkim efektywnie wykorzystać powierzchnię, która w przeciwnym razie pozostawałaby niewykorzystana. Nie zajmuje ogrodu ani terenu wokół przedsiębiorstwa, a przy odpowiednich warunkach może zapewnić bardzo dobrą produkcję energii.
Jej potencjalnym ograniczeniem jest uzależnienie rozmieszczenia paneli od konstrukcji budynku. Kształt połaci, kominy, okna dachowe czy niekorzystne ustawienie względem stron świata mogą ograniczać dostępną powierzchnię.
W przypadku starszych budynków dodatkowo należy zwrócić uwagę na stan dachu. Jeżeli planowany jest jego remont, często rozsądniej przeprowadzić go przed montażem fotowoltaiki.
Instalacja gruntowa daje natomiast dużą elastyczność w zakresie ustawienia modułów. Pozwala wykorzystać przestrzeń znajdującą się w korzystniejszym miejscu niż dach i ułatwia wykonanie większej instalacji, jeśli dysponujemy odpowiednim terenem.
Do ograniczeń należy przede wszystkim zajęcie części działki. Konstrukcja musi również znajdować się w miejscu, które nie będzie zasłaniane przez budynki lub roślinność. W otoczeniu paneli konieczne może być także okresowe koszenie trawy lub kontrolowanie roślin, aby z czasem nie zaczęły powodować zacienienia.
Przy instalacji naziemnej należy również uwzględnić sposób zagospodarowania działki w przyszłości. Umieszczenie paneli w miejscu planowanej rozbudowy domu, budowy garażu czy innego obiektu może okazać się problematyczne.
Właśnie dlatego lokalizacja fotowoltaiki powinna być częścią szerszego planowania nieruchomości.
Jak wybrać najlepsze miejsce na montaż paneli fotowoltaicznych?
Najlepsze miejsce na panele fotowoltaiczne to nie zawsze dach i nie zawsze grunt. Najważniejsze jest znalezienie lokalizacji, która pozwala uzyskać korzystną produkcję energii, bezpiecznie wykonać instalację oraz dopasować jej moc do potrzeb konkretnego obiektu.
Przed podjęciem decyzji warto przeanalizować kilka elementów: powierzchnię dostępnego dachu, jego orientację i nachylenie, stan pokrycia dachowego, występujące zacienienie, dostępną przestrzeń na działce oraz planowane przyszłe inwestycje wokół budynku.
Trzeba również określić, jakiej wielkości instalacja jest potrzebna. Projektowanie fotowoltaiki wyłącznie na podstawie liczby dostępnych metrów kwadratowych nie jest najlepszym podejściem. Moc systemu powinna być dopasowana przede wszystkim do rzeczywistego lub przewidywanego zapotrzebowania na energię.
Warto uwzględnić przy tym nie tylko obecne zużycie. Jeśli w przyszłości planowana jest pompa ciepła, klimatyzacja, samochód elektryczny albo inne urządzenia zwiększające pobór energii, informacja ta może mieć wpływ na projekt instalacji.
W wielu przypadkach odpowiedź na pytanie „dach czy grunt?” jest oczywista dopiero po obejrzeniu nieruchomości. Dach, który z poziomu ziemi wydaje się idealny, może posiadać elementy ograniczające liczbę modułów. Z kolei niewykorzystywany fragment działki może zapewniać bardzo dobre warunki dla instalacji gruntowej.
Z tego względu przed rozpoczęciem inwestycji warto skorzystać z pomocy specjalistów, którzy dobiorą wariant uwzględniający zarówno warunki techniczne, jak i potrzeby użytkownika.
W EKAP ENERGO realizujemy montaż instalacji fotowoltaicznych z uwzględnieniem specyfiki konkretnej nieruchomości. Odpowiednie rozmieszczenie paneli jest jednym z elementów wpływających na efektywność całego systemu przez kolejne lata jego użytkowania.
Dach czy grunt – gdzie ostatecznie zamontować fotowoltaikę?
Jeżeli dach posiada odpowiednią powierzchnię, korzystną orientację, dobry stan techniczny i nie jest nadmiernie zacieniony, montaż fotowoltaiki na budynku często będzie najbardziej naturalnym rozwiązaniem. Pozwala wykorzystać istniejącą powierzchnię bez zajmowania miejsca na działce.
Fotowoltaika na gruncie może natomiast okazać się lepszym wyborem wtedy, gdy dach nie zapewnia odpowiednich warunków, planowana instalacja jest większa lub właściciel nieruchomości dysponuje dobrze nasłonecznioną, niewykorzystywaną przestrzenią.
Nie należy więc traktować jednej z metod jako uniwersalnie lepszej. Ostateczną decyzję powinny poprzedzać analiza techniczna, ocena zacienienia i oszacowanie możliwości produkcji energii.
Dobrze zaprojektowana instalacja fotowoltaiczna powinna być dopasowana do nieruchomości, a nie odwrotnie. Właściwe rozmieszczenie paneli, odpowiedni dobór ich liczby oraz profesjonalne wykonanie systemu mogą mieć znacznie większe znaczenie niż sam wybór pomiędzy dachem a gruntem.
Jeżeli zastanawiasz się, gdzie zamontować panele fotowoltaiczne na swojej nieruchomości, warto porównać oba warianty na podstawie rzeczywistych warunków. EKAP ENERGO może pomóc w doborze rozwiązania oraz realizacji instalacji dopasowanej do budynku, działki i zapotrzebowania na energię.